Over een verschrikkelijk nare geschiedenis..

Onze zoektocht naar de geschiedenis van Benin ging verder. We bezochten Ouidah, bekend om de bloeiende slavenhandel in het verleden. Voor we vertrokken dacht ik; dit wordt mooi ongemakkelijk voor de Amerikanen, in Europa hebben we immers nooit zoveel slavernij gehad als daar. Maar daar had ik even iets langer dan twee seconden over na moeten denken. De man van het museum/Portugeese fort vertelde dat er in het plaatsje vier forten waren, een Deense, een Franse, een Portugeese en, jawel, een Nederlandse. Oh. Het was een treurige ochtend, waar we leerden hoe de slaven gevangen genomen werden, hoe de koning veel geld voor ze kreeg, hoe ze lang moesten wachten en in zulke slechte omstandigheden werden vervoerd dat slechts de helft levend aankwam.
We liepen de slavenroute. Als de persoon eenmaal op de markt was gekocht, gingen ze naar de tree of forgetfulness. Koning Agadja had deze boom gezegend met magische krachten, zodat wanneer je er zeven keer omheen liep je je naam, identiteit, familie en je geschiedenis zou vergeten. In het huis van Zomai (‘huis zonder licht’) moesten de gevangenen wachten tot het schip kwam. Dit kon maanden duren, zodat ze compleet verzwakt waren wanneer ze afgevoerd werden. Velen overleefden deze fase niet en werden in het massagraf achter dit huis gegooid. Vertrokken ze wel, dan maakten ze drie rondjes om de tree of return. Dit zou hen garanderen dat hun ziel eens weer terug zou keren naar Afrika. Gedurende al deze verschrikkingen waren de slaven geketend, met handen en voeten aan elkaar vastgemaakt. Op de plaats waar de schepen vertrokken is nu een monument gebouwd, the gate of no return. Vreemd om te beseffen dat de laatste slaaf hier pas in 1885 weggevoerd werd.

We waren voor het eerst eens niet de enige buitenlanders. Ouidah is een soort toeristische trekpleister geworden voor Afro-Amerikanen, Jamaicanen en Cubanen die opzoek zijn naar hun roots. Het is ook via Ouidah dat de voodoo Amerika heeft bereikt. De katholieken probeerden de Afrikanen nog voor hun heiligenbeelden te laten buigen, maar ze hadden onder het altaar hun eigen voodoo-goden verstopt. Ook in Ouidah is er in 1989 door het vaticaan een basiliek laten bouwen, omdat de Paus op bezoek kwam. Het is een groot gebouw geworden, en wie goed kijkt ziet dat de schilderijen doordrenkt zijn van de voodoo-afbeeldingen.. de kerk zit eigenlijk nooit vol. Had het geld misschien toch beter in iets anders gestoken kunnen worden, geloof laat zich niet dwingen..

Over een kleurrijke en vreugdevolle kerk..

Over Afrikaans Venetië, dansjes in de diningroom en een nieuwe baan..

Mijn laatste week in de diningroom is aangebroken! Deze week werk ik nog twee dagen en daarna ga ik verder in het labaratorium. Daar hadden ze namelijk een ernstig gebrek aan mensen. Afgelopen week ben ik gedurende twee en een halve dag ingewerkt en nu moet ik een dezer dagen klaar zijn voor de overstap. Ik werk nu gewoon burgerlijk van maandag tot en met vrijdag van 08:00 tot 17:00 uur samen met Sarah uit Australië en Joke uit Nederland. Ik ga vooral bloed testen, dat is een volledig bloedbeeld bepalen en HIV-, hepatitis-, malaria-, en syphilistesten uitvoeren. Dit bloed komt van nieuwe patiënten die nog moeten worden opgenomen of al opgenomen zijn of van (potentiële) bloeddonoren. Ik heb erg veel zin in deze nieuwe uitdaging, maar zal mijn team en mijn werkdagen wel gaan missen..
Ik ben niet de enige die deze week vertrekt. Loveth gaat vrijdag weer naar huis, naar Nigeria. Haar broer komt haar dan aflossen. We gaan daar vrijdagavond nog even wat op drinken. Tijdens de afwas zingen we mee met ‘African queen’, absoluut the cheesiest of all lovesongs (met teksten als: u are the one that makes me smile, makes me float like a boat upon the Nile), momenteel erg populair hier. Zoek maar eens op. Het maakt ons in ieder geval erg blij en soms doen we een dansje.. Vandaag was ik dus na een werkmarathonweek weer eens een dagje vrij en ben ik met Priska, Jessica en Miriam naar Ganvié geweest, een dorp (30.000 inwoners) op palen in het water. Lekker drie uur varen in een boot. Het is de enige toeristische attractie die Benin rijk is. Dus hadden we eigenlijk geen keus. Maar toerist zijn bevalt toch eigenlijk niet zo best. Vooral niet als je langs huizen (hutjes) vaart van mensen die erg arm zijn. Arm, maar niet ongelukkig, kwam ik tot de conclusie. Misschien was die conclusie wat snel getrokken. Toch kwamen er voornamelijk Giethoorn-Venetië-tropisch eiland vakantiegevoelens bij ons naar boven. We zouden eigenlijk wel een maandje met ze willen ruilen. En zij waarschijnlijk ook wel met ons. Maar daarna willen we toch wel graag terug naar ons comfortabele bestaan. Soms lijkt het leven gewoon niet zo heel erg eerlijk.

Over zakkenrollers, corruptie en andere feestelijkheden..

‘s ochtends ging ik met een groep van het schip naar een kerk. Acht jaar geleden was Mercyships ook in Benin. Het land was er toen nog vele malen slechter aan toe.Er zijn toen enkele gezondheidscentra en ook een kerk opgezet. Deze zijn nog steeds in gebruik. We reden door een zanderig primitief dorp en kwamen aan bij een overdekt en ommuurd plein. Dit bleek onze bestemming. De preek ging over ‘de kerk’, en ging erover dat de kerk gevormd wordt door alle mensen samen en niet door het gebouw. Dat was dus zeker in dit geval van palen en golfplaten een hele geruststelling. Het was een ontzettend mooie dienst, met vrolijke mensen, vredig fluitende vogels, veel kinders, feestelijke kleding en een vrouw die je met een stok mepte als je in slaap dreigde te vallen. Twee mensen van het schip gaan in maart trouwen. De voorganger maakte zich daar enigszins zorgen over, omdat er in Europa zoveel huwelijken kapot gaan. Daarom moest het koppel naar voren komen en ging de hele kerk enthousiast voor ze bidden. Ze stonden er wat ongemakkelijk bij, maar het was toch mooi. Er werd een collecte gehouden voor de kosten van de kerk en de elektriciteit. Ik telde drie gloeilampen en een klok. Aan het eind van de ochtend was er voor ons cola of fanta en voor de kinderen een snoepje. Wat een mooie plek!
Eenmaal terug op de boot had ik een half uur om te eten en me om te kleden, we gingen namelijk naar een voetbalwedstrijd! Ghana-Benin. Ghana had zichzelf al gekwalificeerd voor het WK in 2010 en de Africacup. Benin kon het WK al niet meer halen, maar als ze deze wedstrijd zouden winnen zouden ze nog naar de Africacup kunnen. Ernest en Enoch zijn 100% Ghanees en Priska voor de helft, dus sloten we ons aan bij de Ghanese supporters. Ik snapte niet waarom we drie uur van tevoren weggingen, de wedstrijd was namelijk in het stadion in de stad. Maar dat werd snel duidelijk.
We pasten niet meer in een Mercyships auto dus moesten we zelf een taxi fixen. Iemand wou ons voor 200 CFA per persoon (30 eurocent) wel meenemen. Je leert elkaar weer een stukje beter kennen als je een kwartier bovenop elkaar zit. En we gingen ook niet echt snel meer, met negen mensen in een klein koektrommeltje. Maar we kwamen vooruit! Wat was het een chaos toen we aankwamen.. zoveel mensen en we konden de Ghanese ingang niet vinden. De wedstrijd was uitverkocht. Een kaartje (tweederang) kostte drie euro. Ondertussen probeerde mensen ons vanalles aan te smeren, en wilde mensen ons aanraken, gewoon omdat vijf van ons blank waren.. We moesten ongeveer een kilometer in de rij staan. Ik deed mijn uiterste best om niet omver gereden te worden, de rest van de groep in de gaten te houden en tegelijkertijd een treurige mevrouw uit te leggen dat ik écht geen groen-geel-rood lintje van haar wilde kopen. Het was waarschijnlijk daarom dat ik vervolgens te traag reageerde. Priska: ‘Ehm, Dina, what is he doing?’ Ik keek achterom, zag net iemand wegrennen en besefte dat hij mijn kaartje had gejat. ‘My ticket! He stole my ticket!’ Dat was alles wat Priska nodig had om de achtervolging in te zetten. Ze stoof als een malle de menigte in. Dat vond ik een beetje eng, dus ik stoof achter haar aan. Geen goed idee, want het volgende moment was ik én Priska én de rest van de groep kwijt. Na twee seconden in een lichte staat van paniek te verkeren, zag ik Ernest, onze grote (echt grote), stoere, zwarte Ghanees. Hij rende achter Priska aan, maar ze was de man uit het oog verloren. Helaas. We zouden wel een nieuw kaartje fixen. Toen bemerkte ik dat ook mijn geld uit mijn andere zak was verdwenen (iets van 30 euro) en zelfs mijn flesje zonnebrand. Zo frustrerend! Het zij zo. De rij bewoog ineens supersnel. Ik had nog steeds een kaartje nodig. Maar alles wat ons werd aangeboden waren derderangskaartjes, en dan kon ik niet bij de rest zitten. Toen was de securityguy ineens al daar. Hij drukte de groep erdoor en sleurde mij terug. Ik zette een heel wanhopig gezicht op en Miriam en Priska legden uit dat ik was beroofd. Hij liet me erdoor. Vervolgens hebben we zes keer een kwartier in de verkeerde rij gestaan. De Ghanasupporters waren ver te zoeken. Bij de zevende poging hadden we de goede rij te pakken, maar de beveiliging was hier iets strenger dan we konden gebruiken. Want ik had nog steeds geen kaartje, maar hier, na de eerste controle, werden natuurlijk helemaal geen tickets meer aangeboden. We besloten de man eerst proberen te overtuigen, als dat niet lukte zouden we hem omkopen. De man bleek inderdaad meer dan vastberaden te zijn mij niet door te laten. Ondertussen werd er zo geduwd, gedouwd en getrokken, dat was niet grappig meer. Miriam (ja, ik had zelf geen geld meer..) zwaaide met 5000 CFA’s (dus 2,5x de prijs van het kaartje). Maar hij weigerde. Hij weigerde! Was West-Afrika dan toch minder corrupt dan gezegd wordt? Een man achter ons fluisterde in Miriams oor dat ze het wat subtieler moest aanpakken. Dus frommelde ze het briefje in haar hand, we wachtten een minuutje, en toen drukte ze het in de hand van de securityman. Hij knikte even naar haar. Liet ons toen weer even wachten, scheurde het kaartje van een andere supporter en gaf mij heel snel en ongemerkt de andere helft. Slim! Ik was zo blij eindelijk binnen te zijn.. De sfeer in het stadion was heerlijk uitbundig, de zon scheen als een gek en er waren veel mensen met schuiftrompet. Slechts 10% kwam voor Ghana supporten en er waren drie goede spelers uitgeschakeld door malaria. We hadden dus een belangrijke taak. Het was ontzettend leuk (en warm) om mee te maken! We zwaaiden vrolijk met onze Ghanese vlaggetjes en af en toe moesten we met een supporter op de foto omdat we de enige blanke supporters waren. Na 90 minuten waren er helaas geen doelpunten gevallen. Maar het was in de extra tijd dat Benin scoorde. Ernest is er van overtuigd dat ze daarvoor betaald hebben, want zij hadden de wedstrijd nodig en Ghana niet. We will never know..

De stad werd helemaal gek. Een feest barstte los!! Er werd getoeterd, geschreeuwd en gejuicht. Iedereen kwam zijn huis uit. Het verkeer liep compleet vast. We vonden een taxi, maar we moesten vijf keer zoveel betalen als op de heenweg. Nouja, we deden er dan ook vijf keer zo lang over. We zaten nu met negen mensen in een kleine Toyota Creation. Ik zat klem op de voorbank naast Ernest onze stoere en grote (erg grote) Ghanees. Mijn arm hing uit het raam en mijn arm is blank. Dus stopte er af en toe een motor om aan te bieden om mij achterop verder te vervoeren. Lief aangeboden, maar bedankt. Drie kerels sprongen op de motorkap (ja, we reden echt niet hard..) maar onze bestuurder reed gewoon door. Vier agenten probeerden het verkeer te regelen, zonder succes.. Een man met een vijf liter wodkafles deelde shotjes uit aan voorbijgangers. Misschien geen heel goed idee. Wat een chaos! Ik was blij weer terug te zijn op het schip.. en mijn benen te kunnen strekken. En mijn verbrandde hoofd (want ja, die gestolen zonnebrand..) te kunnen aanschouwen. Morgen weer gewoon oud en vertrouwd aan het werk. Lekker rustig..

Over geloof, bijgeloof en mooie operaties..

Het was in een van de wardservices dat de man zijn verhaal vertelde. Hij leidde zijn leventje in Benin en ging naar school. Totdat op een dag zijn been begon te zwellen. En te zwellen, en te zwellen. Zijn linkerbeen werd zo dik dat hij niet meer kon werken. En zijn werk had hij nodig om zijn opleiding te kunnen betalen. Zie hier het probleem. De man zocht hulp bij een arts. Deze constateerde dat de man leed aan elefantiasis. Dat houdt kortgezegd in dat je been erg dik wordt (een olifantenpoot) door langbestaand (lymfe-)oedeem. De huid wordt helemaal leerachtig. De arts kon niet echt wat voor de man betekenen, want operaties zouden erg duur zijn. Hij raadde de man aan om zijn heil te gaan zoeken bij een fetish (voodoo) priester. Zo gezegd, zo gedaan. De priester wil voor je bidden en allerlei creepy rituelen uitvoeren, zolang je maar betaalt. Het laatste salaris van de man ging dus op aan deze priester en ondertussen ging het alleen maar slechter. Zijn been was nu zo groot geworden dat een kleermaker een speciale broek voor hem moest maken, met zijn onderbeen 1 meter in omtrek. Hij kon niet meer naar school en niet meer naar zijn werk. Zijn leven was uitzichtsloos.. totdat een groep zendelingen zijn dorp bereikten. Ze vertelden de man over het evangelie en dat ze konden bidden voor zijn been en dat er hoop was. Nu mag je het volgende geloven of niet (I do); maar de zwelling begon af te nemen. Nee, hij was niet genezen en zijn been was nog steeds enorm, maar hij kon in ieder geval weer aan het werk en zijn leven weer wat inhoud geven. Op een dag besloot hij een kijkje te gaan nemen in Cotonou. Hij liep wat rond en kwam toevallig (mijn geloof in het toeval is niet heel groot) bij een groot veld, waar een enorme mensenmassa samen was gekomen. Nieuwsgierig als de man was, ging hij ernaar toe en vroeg waar iedereen op stond te wachten. Ze vertelden hem over Mercyships en over de operaties die zij uitvoerden. De man kreeg hoop. En een verwijskaart. En een operatie. En nog een operatie. En nu stond hij hier, met krukken en een ingezwachteld been. Hij was blijer dan blij en gelukkiger dan gelukkig. Het was zo mooi, het gaf me kippenvel..

Enkele dagen later mocht ik zelf een ochtend operaties bijwonen. Na drie jaar geneeskunde studeren had ik daar nog steeds geen kans voor gekregen, so I was excited! En enigszins nerveus, want de artsen wisten dat ik al drie jaar geneeskunde studeerde, en ik wist dat al mijn kennis van de anatomie ver te zoeken was. Ik kreeg een comfy blauwe outfit aan en mocht eerst kijken bij de ogen. Daar ging het er super efficiënt aan toe. De oogartsen deden ongeveer zes operaties per uur. Dat was mogelijk doordat de verpleegkundigen alle patiënten voorbereidden (als in; ze uitleg geven, eventueel met ze bidden, ze in hun OK-jas hijsen en ze goed op tafel leggen) en er zes tafels tegelijk in gebruik zijn zodat de arts een patiënt kan opereren, schone handschoenen aantrekken en door naar de volgende. Ik zag drie staaroperaties, waarvan één gecompliceerd en een oogtumor operatie. Fascinerend. Voor sommige patiënten erg eng, omdat ze nog nooit in een ziekenhuis waren geweest. Eén vrouw greep ineens naar haar oog, tot grote ontsteltenis van de arts, maar ze kon gelukkig nog net tegengehouden worden, in verband met steriliteit enzo.. Ik was erg dankbaar met mijn goed werkende ogen en ging verder naar een andere OK. Hier was een vrouw met een lipoom (goedaardige vettumor) in haar hals. Deze was 24 cm lang, 11 cm breed en 5 cm dik. Gigantisch dus. En hij liep natuurlijk dwars over slagaders en spiergroepen heen. De arts die haar opereerde is één van de beste max-fac. chirurgen ter wereld en mij werd verzekerd dat ik een bevoorrecht mens was dat ik hem mocht zien opereren. Dat nam ik maar aan. Ook hij had nog nooit zo’n groot lipoom in iemands nek gezien. In iedergeval maakte het veel indruk op me. De geur was even wennen, want er kwam veel dichtbranden aan te pas. Ik heb er twee en een half uur gestaan, maar was er niet vanaf het begin bij. Het was heel gaaf om mee te maken en dit gaat me straks weer wat studiemotivatie opleveren..